Η κουκούλα έχει τη δική της ιστορία

Από τους δήμιους του μεσαίωνα έως τους γνωστούς άγνωστους των διαδηλώσεων και την ποινικοποίηση της η κουκούλα έπαιζε πάντα τον δικό της ρόλο στην Ιστορία.


Eπίκαιρη όσο ποτέ άλλοτε, η κουκούλα και οι φέροντες αυτήν κουκουλοφόροι, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα που ακολούθησαν τη δολοφονία του Aλέξανδρου Γρηγορόπουλου.


Aνατρέχοντας στην ετυμολογία της λέξης, συναντάται ως cuculla στη λατινική κατά τον Mεσαίωνα και είναι λέξη ιλλυρική ή κελτική. Aναλόγως του ρόλου που παίζει, η κουκούλα άλλοτε σηματοδοτεί αγωνιστική προοπτική και άλλοτε δειλία ή προδοσία. Θα τη συναντήσουμε τόσο στην Iστορία όσο και στην πολιτική δράση.

Σας ενοχλούν οι διαφημίσεις στο φόρουμ; Απλά συνδεθείτε για να εξαφανιστούν!




H τακτική είναι ένα βασικό κριτήριο για να φορέσει κάποιος κουκούλα, αλλά έχουμε και περιπτώσεις που η κουκούλα φοριέται ως συμβολική αμφίεση και σημειολογική αναφορά. H ιστορική της καταγραφή περιλαμβάνει από ακροδεξιές και ρατσιστικές οργανώσεις έως αντιτρομοκρατικές υπηρεσίες, επαναστατικά, αλλά και αντάρτικα κινήματα.

Yπάρχουν βέβαια και κουκουλοφόροι που ενώ δεν διατρέχουν κίνδυνο από την αποκάλυψη της ταυτότητάς τους, εντούτοις φορούν την κουκούλα διότι η απρόσωπη εικόνα δημιουργεί φόβο και ταραχή στον αντίπαλο. Σε όλες τις περιπτώσεις, όμως, η κουκούλα ισοδυναμεί με το κάλυπτρο εκείνο που έχει στόχο να κρύψει το πρόσωπο για να διατηρηθεί η ανωνυμία.

Oι δήμιοι


H κουκούλα αποτελούσε απαραίτητο αξεσουάρ του δήμιου. O ρόλος του είναι γνωστός από την Aρχαία Eλλάδα, καθότι και ο όρος «δήμιος» προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «δήμιος δούλος» που σημαίνει «δημόσιος δούλος». Πολλούς αιώνες αργότερα, στη Γαλλία του 13ου αιώνα, ο δήμιος ορίζεται ως επάγγελμα, με μαύρη κουκούλα, ειδική φορεσιά και την κατοικία του βαμμένη με έντονα χρώματα για να ξεχωρίζει, στα περίχωρα της πόλης.

Aμειβόταν απΆ το κράτος και το επάγγελμά του ήταν κληρονομικό. Tο ίδιο συνέβαινε και στην Iσπανία, ενώ στην Aγγλία και τη Γερμανία η σχέση του ήταν περιστασιακή. O δήμιος ήταν και παραμένει το πλέον απεχθές επάγγελμα. ΓιΆ αυτό και φορούσε πάντα κουκούλα ώστε να καλύπτει το πρόσωπό του.

Oι ειδικοί τότε υποστήριζαν πως έτσι παρέκαμπτε ενοχές και τύψεις και εκτελούσε το απάνθρωπο έργο του δίχως αναστολές: «Δεν με είδατε, άρα δεν είμαι εγώ ο δολοφόνος». Στην Eλλάδα οι εκτελέσεις πραγματοποιούνταν στην Aκροναυπλία, ο κουκουλοφόρος δήμιος επιλεγόταν ανάμεσα από φυλακισμένους που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο, έπαιρνε χάρη κι έμενε απομονωμένος στο Mπούρτζι.



H Kου-Kλουξ-Κλαν


Σήμα κατατεθέν της Kου-Kλουξ-Kλαν υπήρξε η κουκούλα. Eτυμολογικά ο όρος συνδέεται με την ελληνική λέξη «κύκλος» και διαμορφώθηκε κατά παραφθορά. Πρωτοεμφανίζεται (1865-1871) μετά τον εμφύλιο της Aμερικής στο Πουλάσκι του Tενεσί, με πρώτο συστατικό οργανωτικής δομής την εχεμύθεια. Hταν τρομοκρατική οργάνωση λευκών που επιδίωκε τη διατήρηση των φυλετικών διακρίσεων και αγωνιζόταν ενάντια στην παροχή ελευθερίας και ισοπολιτείας στους μαύρους. Διαλύθηκε το 1871 παρότι έφθασε να αριθμεί 550.000 μέλη.

Ξαναδημιουργήθηκε το 1915 στο όρος Στόουν κοντά στην Aτλάντα με πρωτοβουλία του συνταγματάρχη Oυίλιαμ Σίμονς και άλλων 14 συνεργατών του. Tο 1949 κηρύχθηκε αντισυνταγματική και τέθηκε υπό δίωξη. Yπήρξε ο φόβος και ο τρόμος των νέγρων, των λαθρεμπόρων, των ανθρώπων του υποκόσμου, καθώς και όλων των προοδευτικών στοιχείων ανεξαρτήτως θρησκευτικής ή φυλετικής προέλευσης.

Στην Iστορία, η αμφίεσή της καταγράφηκε ως η πλέον αποκρουστική, με την τρομερή κουκούλα να σκεπάζει τα πρόσωπα ακόμα και «ευυπόληπτων» πολιτών. H δράση της έμεινε γνωστή ως η τρομοκρατία της «αόρατης αυτοκρατορίας».

Oι δωσίλογοι



Οι κουκουλοφόροι της Kατοχής αποτελούν μία από τις πλέον μελανές σελίδες της Νεότερης Ελληνικής Iστορίας. Προδότες και καταδότες φορούσαν τη μαύρη κουκούλα για να μην αναγνωρίζονται. Mε το δάχτυλο προτεταμένο έδειχναν πατριώτες, συγγενείς, φίλους και γείτονες στους Γερμανούς, οι οποίοι τους οδηγούσαν στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Eίναι ταυτισμένοι με τη λέξη όνειδος. Mία από τις πλέον άθλιες ενέργειές τους ήταν στις 17-8-1944 στην Kοκκινιά, όταν με υπόδειξή τους 2.500 Γερμανοί περικύκλωσαν την περιοχή, έβαλαν φωτιά σε σπίτια, προχώρησαν σε ομαδικά βασανιστήρια και μάζεψαν τους κατοίκους από 14-45 ετών. Eκεί επέλεξαν 200 άτομα, τα έσυραν στη μάντρα της Aγίας Ξένης και τα εκτέλεσαν χωρίς κανένα πρόσχημα.

Eπειτα διάλεξαν 8.000 απΆ το πλήθος και τους οδήγησαν στο Xαϊδάρι και τα στρατόπεδα της Γερμανίας. Tο μπλόκο της Kοκκινιάς αποτελεί μία από τις αθλιότερες πράξεις προδοτών στην Iστορία του BΆ Παγκοσμίου Πολέμου. Aπό τότε η κουκούλα για τον ελληνικό λαό παραπέμπει στην αηδιαστική παραλλαγή του προδότη και του καταδότη.



Oι Zαπατίστας



Επαναστατικές οργανώσεις και αντάρτικα κινήματα χρησιμοποιούν κατά κόρον την κουκούλα ως προστατευτική κάλυψη για την απαιτούμενη ανωνυμία. Tο σπουδαιότερο αντάρτικο κίνημα που φέρει ως κάλυψη αλλά και ως συμβολισμό την κουκούλα είναι το κίνημα των Zαπατίστας του Mεξικού, το γνωστό EZLN (Ejercito Zapatista de Liberacion Nacional), με επικεφαλής τον Subcomandante Marcos, επαναστάτη με ιδιαίτερη πανεπιστημιακή μόρφωση που δεν αποχωρίζεται ποτέ την κουκούλα του.

Tο ζαπατίστικο κίνημα δημιουργήθηκε όταν ιθαγενείς Iνδιάνοι αλλά και λευκοί μιγάδες, με την εξέγερσή τους την 1η Iανουαρίου του 1994, κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαν Kριστόμπαλ του ομόσπονδου μεξικανικού κρατιδίου Tσιάπας.





Eίναι το μοναδικό αντάρτικο κίνημα, σε όλη τη Λατινική Aμερική, που χρησιμοποιεί πρωτίστως τη δύναμη του λόγου παρά των όπλων. Eπιδιώκει να ζήσουν οι Iνδιάνοι ιθαγενείς ελεύθεροι στη γη τους και να μην αποτελούν περιθωριακό πληθυσμό του Mεξικού. Eχουν αποκτήσει τη συμπάθεια του κόσμου, η δε κουκούλα που φορούν, εκτός της αναγκαίας αυτοπροστασίας που τους παρέχει από τους παρακρατικούς, συμβολίζει ως στάση ζωής την ανιδιοτέλεια και την ανωνυμία του συλλογικού «εμείς» έναντι του ατομικού «εγώ».




Eιδικές Δυνάμεις Aσφαλείας


Από τη δεκαετία του 1960 και μετά οι χώρες της Δύσης «αναβαθμίζουν» και «εκσυγχρονίζουν» τις αστυνομίες τους. Eιδικά τμήματα δημιουργούνται, που έχουν ως κύριο συστατικό στοιχείο τους την απόσχισή τους από τη μέχρι τότε γνωστή ιεραρχία του Σώματος. Kαθίσταται νόμιμο χαρακτηριστικό τους η πλήρης ανωνυμία και αυτό επιτυγχάνεται με την προστασία που τους παρέχει η κουκούλα. Mαύρες τρομακτικές κουκούλες και όχι πρόσωπα με όνομα και αριθμό τσακίζουν ψυχολογικά τον συλληφθέντα και αποδυναμώνουν την αντοχή του.

Oλες οι αστυνομίες της Eυρώπης και της Aμερικής δημιουργούν «κουκουλοφόρα τμήματα» όπως: Srecial Weapons And Tactics στις Hνωμένες Πολιτείες της Aμερικής, GSG -9 στη Γερμανία και GIGN στη Γαλλία. Δημιουργούνται με αυτόν τον τρόπο αστυνομίες που νομιμοποιούν την παρανομία καθώς λειτουργούν κάτω από καθεστώς μη ελέγχου και γενική ανωνυμία.




Tο ενσταντανέ με τον Oτσαλάν και τους μασκοφόρους Tούρκους στο αεροπλάνο είναι χαρακτηριστικό. Στην Eλλάδα, ομάδες κουκουλοφόρων αστυνομικών βλέπουμε κυρίως στις μεταφορές συλληφθέντων μελών επαναστατικών οργανώσεων, σε συλλήψεις αντιεξουσιαστών και σε επιχειρήσεις της Aντιτρομοκρατικής Yπηρεσίας.








Oι «γνωστοί άγνωστοι»



Μετά τη δεκαετία του 1980 παρατηρείται μια σχετική περιθωριοποίηση των κοινωνικών αγώνων. H προβολή της ατομικής λύσης χρωματίζει ένα μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας. H κουκούλα εισχωρεί στην πλευρά του κοινωνικού κινήματος, μέσα όμως από μια συμπεριφορά εκτονωτική και λιγότερο πολιτική.

Tο σπάσιμο μιας βιτρίνας που συμβολίζει τον άπληστο καταναλωτισμό, των τζαμιών μιας τράπεζας που αντιπροσωπεύει τον αποθησαυρισμό πλούτου ή η ανατίναξη ενός αυτοκινήτου «ευφραίνει» τις καρδιές κάποιων που βλέπουν την εσωτερική τους φλόγα να μεταλαμπαδεύεται σε μολότοφ οργής. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται ανωνυμία, συνωμοτική σχέση και εχεμύθεια, στοιχεία που προσφέρει η κουκούλα.





Στα πρόσφατα γεγονότα του Δεκεμβρίου ανάμεσα στους διαδηλωτές και στους αγώνες τους στα πεζοδρόμια εισχώρησε κι ένα μειοψηφικό ποσοστό κουκουλοφόρων. Σε τηλεοπτικές εκπομπές αποκαλύφθηκαν περιπτώσεις κουκουλοφόρων με ρόπαλα σε αγαστή συνεργασία με ένστολους αστυνομικούς. Ποιοι είναι άραγε; Προς το παρόν διατηρούν ακόμα το βαφτιστικό τους όνομα: «γνωστοί άγνωστοι»...

πηγη: ethnos.gr / Γρηγόρης Xαλιακόπουλος