Μια τεχνική λύση για την ρύθμιση της πρόσβασης σε πληροφορίες ή υπηρεσίες στο Διαδίκτυο σύμφωνα με καθορισμένα κριτήρια αποτελούν τα φίλτρα. Ο βασικός στόχος των φίλτρων για την προστασία των ανηλίκων είναι η παροχή ενός αξιόπιστου φράγματος που αποτρέπει την πρόσβαση σε μη αποδεκτό περιεχόμενο, σε περιεχόμενο που θεωρείται επικίνδυνο ή σε περιεχόμενο που μπορεί να προκαλέσει ηθικές βλάβες στην ανάπτυξη των παιδιών. Ταυτόχρονα, το κατάλληλο για παιδιά και για νέους περιεχόμενο δεν θα πρέπει να μπλοκάρεται. Όμως πόσο αποτελεσματικά είναι τα φίλτρα που κυκλοφορούν στην αγορά;
Για να δοθεί απάντηση στην παραπάνω ερώτηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγχρηματοδοτεί στο πλαίσιο του προγράμματος Safer Internet Plus ετήσια ανεξάρτητη έρευνα με στόχο την αντικειμενική αξιολόγηση συστημάτων και υπηρεσιών φιλτραρίσματος που υπάρχουν στη διεθνή αγορά. Για τρία συνεχή έτη (2006-2008) υλοποιείται το έργο SIP-BENCH, το οποίο σε ετήσια βάση αξιολογεί 30 συστήματα γονεϊκού ελέγχου, καθώς και συστήματα φιλτραρίσματος spam.
Σκοπός: Η έρευνα σκοπεύει α) να αποτελέσει οδηγό για γονείς και εκπαιδευτικούς με ειδικό στόχο τη βελτίωση της ενημέρωσης σχετικά με τις παρεχόμενες λύσεις και την προώθηση βέλτιστων πρακτικών, και β) να δώσει συστάσεις για μελλοντικά προϊόντα με στόχο την καθοδήγηση των παρόχων αυτών των προϊόντων.
Εστίαση στα εξής κριτήρια: Αποτελεσματικότητα, επιδόσεις, χρηστικότητα, ευκολία διαμόρφωσης από τον χρήστη, καταλληλότητα για το Ευρωπαϊκό διαπολιτισμικό περιβάλλον.
Κατηγοριοποίηση: σε τρεις ηλικιακές ομάδες: (6-10 ετών, 11-14 ετών, 15-16 ετών) με στόχο την αξιολόγηση βάσει των διαφορετικών απαιτήσεων και ρίσκων που υπάρχουν για κάθε ομάδα.
2006 Πρώτη ανάλυση 30 προϊόντων φιλτραρίσματος-συμπεράσματα: Σύμφωνα με τον συντονιστή του έργου SIP-BENCH: «Τα εργαλεία ανταποκρίθηκαν καλά στο φιλτράρισμα περιεχομένου ιστοσελίδων που έχουν εκατομμύρια hits καθημερινώς με πρόδηλο προφανές περιεχόμενο (π.χ. πορνό) γραμμένο σε μια διαδεδομένη γλώσσα (π.χ. Αγγλικά). Όμως, στην προσπάθεια να φιλτραριστεί λιγότερο προφανές αλλά αντίστοιχα επιβλαβές περιεχόμενο σε μια άλλη γλώσσα σε π.χ. λεγόμενα ιδιωτικά sites η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κανένα από τα εργαλεία δεν είναι αυτή τη στιγμή ικανό να φιλτράρει αυτές τις σελίδες σε ικανοποιητικό βαθμό. Μάλιστα, όλα ανεξαιρέτως τα προϊόντα απέτυχαν σε περισσότερες από ¼ των δοκιμών».
2007 Δεύτερη ανάλυση 30 προϊόντων φιλτραρίσματος-συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται σε σύγκριση με τα αποτελέσματα της μελέτης του 2006 για να ερευνηθεί η εξέλιξη των φίλτρων:

  • Τα μισά από τα 23 φίλτρα που αξιολογήθηκαν και τα δύο έτη βελτίωσαν τις δυνατότητες φιλτραρίσματος μη σεξουαλικού περιεχομένου.
  • Οκτώ προϊόντα απέδωσαν χαμηλότερα σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά στο φιλτράρισμα σεξουαλικού περιεχομένου. Κατά ένα ποσοστό αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι αυτή τη χρονιά τα τεστ περιείχαν περιεχόμενο διαμορφωμένο από τους χρήστες (εφαρμογές Web 2.0 – ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, blogs, κ.α.), το οποίο είναι πιο δύσκολο να φιλτραριστεί.
  • 7 προϊόντα διόρθωσαν τα προβλήματα που τους επισημάνθηκαν την προηγούμενη χρονιά και 3 προϊόντα βελτιώθηκαν σε σχέση με την υποστήριξη Ευρωπαϊκών γλωσσών.
  • Για παιδιά ηλικίας 6-10 ετών, ένα φίλτρο απέδωσε «πολύ καλά» ενώ έξι «καλά». Για τους νέους ηλικίας 11-16 ετών, ωστόσο κανένα φίλτρο δεν απέδωσε «πολύ καλά», ούτε καν «καλά». Αν όμως περιορίσουμε το επιβλαβές περιεχόμενο στο πορνογραφικό, τρία φίλτρα βαθμολογούνται με «πολύ καλά» και οχτώ «καλά».

Ο Carlo Schüpp, εκπρόσωπος της εταιρίας Deloitte, επισημαίνει: «Αυτή η μελέτη δείχνει ότι οι τεχνολογίες φιλτραρίσματος έχουν ωριμάσει και μπορούν να γίνουν αποτελεσματικές ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των γονέων σε όλη την Ε.Ε. Ωστόσο, χρειάζονται ακόμη περισσότερες βελτιώσεις για να εξαλειφθεί η αντίληψη που υπάρχει ότι τα φίλτρα δεν λειτουργούν».
Η συμβουλή του Ελληνικού Κόμβου Saferinternet.gr : «Ναι στα φίλτρα, αλλά …». Τα φίλτρα μπορούν να αποδειχτούν πολύτιμα εργαλεία στην προστασία των ανηλίκων από επιβλαβές περιεχόμενο.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι τα φίλτρα μπορούν να δράσουν μόνο συμπληρωματικά και πιθανώς μόνο σε μικρότερες ηλικίες. Η εκπαιδευτική επίβλεψη στο σπίτι, σε αντιστοιχία με αυτή που γίνεται στo σχολείο, μαζί με την επικοινωνία μέσα στην οικογένεια και την γνώση των κινδύνων, είναι προτιμότερη από τα τεχνολογικά φράγματα καθώς συμβάλλει στη σωστή εκπαίδευση των ανηλίκων, στην κατανόηση των προβλημάτων και στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης για την αντιμετώπιση αυτών. Γιατί τελικά, το καλύτερο φίλτρο προστασίας είναι τ