Ενας έλληνας καθηγητής που διχάζει τη Μ. Βρετανία

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον Γ. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟ

Ο 28χρονος Βασίλης Κωστάκος είναι καθηγητής Human-Computer Interaction στο Πανεπιστήμιο της Μαδέρας και στο Carnegie Mellon University του Πίτσμπεργκ και συνεργάζεται εδώ και καιρό με την εταιρεία συγκοινωνιών «Horarios do Fonchal».


**Στοχεύοντας στη βελτίωση του συγκοινωνιακού δικτύου των πόλεων, καταγράφει και μελετάει τις κινήσεις (επιβίβαση-αποβίβαση) των επιβατών στα λεωφορεία. Μένει μόνιμα στη Μαδέρα, σε ένα μικρό νησί του Ατλαντικού Ωκεανού.

**Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:

* Με βάση ποια ιδέα ξεκίνησε το περίφημο «Cityware» και πού αποσκοπούσε;

- Ο αρχικός στόχος ήταν να κατανοήσουμε πώς οι άνθρωποι, οι χώροι και οι τεχνολογίες σχετίζονται μεταξύ τους και να ανακαλύψουμε τις υποκείμενες αρχές και κανόνες (αν υπάρχουν) που κάνουν τις πόλεις να λειτουργούν. Η πρόθεσή μας ήταν να αντιμετωπίσουμε τις πόλεις σαν ένα σύστημα και να τις μελετήσουμε, με την ελπίδα να ανακαλύψουμε κάτι ενδιαφέρον σχετικά με τη λειτουργία και τη συμπεριφορά τους μέσα στον χρόνο. Οπως ο καθένας που μελετά μια άγνωστη οντότητα θα έκανε, συγκεντρώσαμε τις προσπάθειές μας στην απλή καταγραφή του τι υπάρχει εκεί έξω. Πώς οι άνθρωποι και η τεχνολογία κινούνται μέσα στην πόλη; Τι χωρο-χρονικά και κοινωνικά μοτίβα μπορούμε να εντοπίσουμε; Για να συλλάβουμε αυτά τα στοιχεία, εκμεταλλευόμαστε τις ιδιότητες του bluetooth, το οποίο λειτουργεί με βάση την εγγύτητα. Οπότε, αναπτύξαμε ένα σχετικά απλό λογισμικό, που χρησιμοποιεί το bluetooth για να καταγράφει μόνιμα ποιες συσκευές βρίσκονται σε κοντινή απόσταση. Επειτα, εγκαταστήσαμε το λογισμικό αυτό σε έναν αριθμό φορητών υπολογιστών τους οποίους διασκορπίσαμε στη πόλη του Μπαθ. Αφήσαμε τους υπολογιστές να σαρώνουν την περιοχή για μερικούς μήνες και μετά ελέγχαμε τα στοιχεία που μας έδιναν.

* Τι προέκυψε από τα στοιχεία που συλλέξατε και αναλύσατε;

- Μπορέσαμε να προσδιορίσουμε ημερήσια και εβδομαδιαία μοτίβα στη συμπεριφορά των κατοίκων. Ωστόσο, η σημαντική εξέλιξη προήλθε όταν ανακαλύψαμε (με τον Ιμον Ο'Νιλ) πως τα στοιχεία αυτά μπορούν να αποδοθούν με τη μορφή κοινωνικού δικτύου (Social Network). Αυτό είναι εφικτό επειδή κάθε συσκευή με bluetooth έχει έναν μοναδικό σειριακό αριθμό, ο οποίος δεν αλλάζει ποτέ. Αυτό μας επιτρέπει να προσδιορίσουμε κάθε συσκευή και να δούμε πότε η κάθε συσκευή είχε καταγραφεί από έναν από τους σαρωτές μας. Ομως, η βασικότερη ανακάλυψη προέκυψε όταν συνειδητοποιήσαμε πως μπορούμε να «συνδέσουμε» τις δύο συσκευές που κατεγράφησαν στο ίδιο σημείο, περίπου την ίδια στιγμή. Αυτές είναι συσκευές που «συνάντησε» η μία την άλλη στον υλικό χώρο. Το υπολογίζουμε αυτό επειδή το bluetooth έχει περιορισμένη εμβέλεια. Τι σημαίνει αυτό; Αν οι δύο συσκευές κατεγράφησαν την ίδια στιγμή, βρίσκονταν πολύ κοντά η μία με την άλλη. Εχοντας παρουσιάσει τα στοιχεία σαν ένα κοινωνικό δίκτυο -με κάθε κόμβο να υποδεικνύει μία ξεχωριστή συσκευή / άτομο, και κάθε σύνδεσμο να υποδεικνύει ότι δύο άνθρωποι έχουν συναντηθεί μεταξύ τους- ξεκινάμε να προσδιορίζουμε μοτίβα στον τρόπο που το δίκτυο δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε με την πάροδο του χρόνου.

* Το σύστημα που δημιουργήσατε είναι μια εφαρμογή με χαμηλό κόστος και μικρές απαιτήσεις τεχνογνωσίας; Δηλαδή, μπορεί οποιοσδήποτε να στήσει έναν τέτοιο μηχανισμό και να τον χρησιμοποιήσει όπως ο ίδιος πιστεύει;

- Ενας σαρωτής δεν είναι τίποτα περισσότερο από έναν κανονικό υπολογιστή, συνδεδεμένο στο Ιντερνετ, με έναν πομποδέκτη bluetooth. Εχουμε εκδώσει λογισμικό που επιτρέπει σε οποιονδήποτε να μετατρέψει τον υπολογιστή του σε σαρωτή και περισσότερα από 2.000 άτομα από όλο τον κόσμο το έχουν ήδη κατεβάσει. Καμία εξειδίκευση δεν είναι απαραίτητη. Πρέπει, όμως, να σου πω πως ένας σαρωτής δεν μπορεί να καταγράψει τις κινήσεις ενός ατόμου. Μπορεί μόνο να σου πει την ακριβή ώρα και ημερομηνία που το άτομο αυτό βρέθηκε κοντά στον σαρωτή. Επίσης, ο σαρωτής δεν μπορεί να γνωρίζει την ταυτότητα του ατόμου που εντοπίζει. Το μόνο που γνωρίζει είναι ένας μοναδικός σειριακός αριθμός που ο κατασκευαστής βάζει σε κάθε συσκευή bluetooth. Επίσης, ακριβώς ο ίδιος τύπος εντοπισμού μπορεί να γίνει χρησιμοποιώντας wifi αντί για bluetooth. Η διαφορά είναι πως bluetooth έχουν σχεδόν όλα τα κινητά πλέον, ενώ wifi σχετικά λιγότερα.

* Ποιος έχει εναντιωθεί στην έρευνα και τις πρακτικές σας; Εχει παρεμποδιστεί η έρευνα από νομικούς περιορισμούς;

- Η έρευνά μας είναι εντελώς νόμιμη. Παρ' όλα αυτά έχουμε δεχθεί κριτική από κάποια μέσα, όπως έχουμε δεχθεί εγκώμια από άλλα. Ο κόσμος δείχνει να είναι διχασμένος μεταξύ αυτών που εκτιμούν την ιδιωτική τους ζωή και πιστεύουν πως ο «μεγάλος αδελφός» τους παρακολουθεί και αυτούς που βλέπουν τα οφέλη της έρευνάς μας. Σε ένα πρόσφατο άρθρο στην «Guardian» προσπάθησα να εξηγήσω αυτήν τη διχοτόμηση και να πείσω το κοινό πως δεν ενδιαφερόμαστε να τους κατασκοπεύσουμε. Το τελικό κριτήριο είναι διπλό: Αν σε απασχολεί το ότι μπορεί να εντοπιστείς, τότε πρέπει να ξεφορτωθείς το κινητό σου, γιατί μέσω αυτού μπορείς να εντοπιστείς με μεγάλη ακρίβεια.

* Με τη διάδοση των ασύρματων τεχνολογιών γίνεται τελικά ο καθένας μας ένας πομπός του οποίου οι κινήσεις και η ταυτότητα μπορούν να εντοπιστούν και να καταγραφούν; Πέρα από τους προφανείς κινδύνους τι οφέλη θα μπορούσε να έχει μια τέτοια εξέλιξη;

Σας ενοχλούν οι διαφημίσεις στο φόρουμ; Απλά συνδεθείτε για να εξαφανιστούν!



- Μπορούμε να ξεκινήσουμε να καταλαβαίνουμε πώς ένας ιός μετατρέπεται σε επιδημία και εξαπλώνεται σε μια πόλη. Επειτα μπορούν να αναπτυχθούν διάφορες αμυντικές και προληπτικές στρατηγικές που θα σταματήσουν ή θα περιορίσουν τη διάδοσή του. Ποιος πρέπει, για παράδειγμα, να εμβολιαστεί πρώτος αν η Αθήνα χτυπηθεί από τη νόσο των πτηνών; Μπορούμε να προσφέρουμε στους κατοίκους μιας πόλης ένα ελεύθερο δίκτυο επικοινωνίας που θα βασίζεται στο κινητό του καθενός για τη μεταβίβαση πληροφοριών. Μπορούμε, τέλος, να φτιάξουμε καλύτερα και πιο αποδοτικά δίκτυα συγκοινωνίας. Οπότε βλέπεις πως η έρευνά μας αφορά την πόλη σαν σύνολο και εξετάζει ιδέες και εφαρμογές που ωφελούν ολόκληρη την κοινότητα.


ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 26/10/2008